واکاوی عناصر فضایی - کالبدی تأثیرگذار به بهبود حسِّ‌تعلُّق به مکان

در شهرهای ایرانی اسلامی

 شهاب عباس زاده1،  اسماء میرخطیب2* مسیح الله معصومی3

1 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری،Shahab.arch@gmail.com  

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه حکیم سبزواری، asmamirkhatib@yahoo.com

3عضو هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری، masoomi@iust.ac.ir

چكيده

یکی از معانی مهم و مؤثر در ارتباط انسان و محیط که مورد توجه معماران و طراحان بوده است، حسِّ‌تعلُّق می‌باشد. شهر مجموعه‌ای از عناصر فضایی – کالبدی است که در سطوح مختلف چیدمان یافته و شهروندان باید با این مجموعه ارتباط برقرار کنند، که گاه به آن احساس تعلُّق دارند و گاه از آن گریزانند. لذا با توجه به اینکه محیط، یکی از عوامل مؤثر در حس‌ِّمکان و احساس تعلُّق کاربران آن است، این مهم ضرورت انجام مطالعات گسترده در باب شناسایی در جهت بهبود عناصر فضایی - کالبدی مکان در ابعاد کمی و کیفی کشور را می‌‌طلبد. پژوهش حاضر یک پژوهش تحلیلی – توصیفی می‌باشد و جمع‌آوری داده‌ها از بين كتب و مقالات بوده است و هدف آن بازیابی و معرفی عناصر فضایی – کالبدی تأثیرگذار به بهبود حسِّ‌‌تعلُّق، بر پایه مرور متون و اسناد مرتبط در این زمینه و بررسی آراء و نظرات صاحب‌نظران است. پس از بررسی عوامل و عناصر مختلف و نیز طبقه‌بندی عوامل دخیل در آن، به تبیین دیاگرام کلیِ حسِّ‌تعلُّق پرداخته شد. نتایج حاکی از آن است که، مؤلفه‌های كالبدي محیط با تأثيرگذاري بر مشخصات فردی، فعاليت‌ها، تعاملات اجتماعي و غني‌سازي معاني و مفاهيم مكان در طول زمان بر حسِّ‌تعلُّق به ‌مكان استفاده‌كنندگان اثر می‌گذارد. نمودارهای پيشنهادي كاربردي بوده و مي‌تواند راهبردی براي آگاهي طراحان نسبت به چگونگي تأثير فضايِ‌معماري بر حسِّ‌تعلُّق استفاده‌كنندگان فراهم آورد.

 واژه‌هاي کلیدي: محیط، عناصر فضایی – کالبدی، حسِّ‌تعلُّق، حسِّ مکان، روانشناسی محیط

ارائه سخنرانی در اولین کنگره بین‌المللی افق‌های جدید در معماری و شهرسازی با رویکرد هویت ایرانی اسلامی در 17 و 18 دی ماه، سال 1393 در دانشگاه تربیت مدرس تهران.

دانلود: http://www.civilica.com